Psychoterapia psychoanalityczna jest metodą pomocy psychoterapeutycznej opartą na teorii psychoanalizy rozwijanej na całym świecie od początku XX wieku do dnia dzisiejszego.
W Polsce psychoterapia psychoanalityczna rozwija się głównie w ramach Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychoanalitycznej (PTPP), które jest częścią Europejskiej Federacji Psychoterapii Psychoanalitycznej (EFPP).

Psychoanaliza zakłada, że przyczyny wszelkich problemów natury psychicznej leżą w nieświadomej części psychiki (nieświadomości). Tam, od początku naszego życia spychane i zamykane są wszelkie zbyt trudne do zniesienia doświadczenia, uczucia, myśli, nierozwiązane konflikty. Przynosi to tymczasową ulgę, jednak usunięte w ten sposób ze świadomości treści nie przestają być przyczyną cierpienia. Wywierają one ogromny wpływ na nasze życie stając się niejednokrotnie przyczyną wielu dolegliwości fizycznych, depresji, nerwic, zaburzeń snu, odżywiania, uzależnień i wielu innych problemów.

Istotą psychoterapii psychoanalitycznej jest, w dużym uproszczeniu, rozwijanie zdolności rozumienia siebie przez odkrywanie tego co nieświadome. Tego co zostało, często wiele lat temu, wyparte ze świadomości i jest przyczyną naszych trudności wewnętrznych oraz trudności w relacjach z innymi ludźmi. To odkrywanie i poszerzanie pola świadomości rozwija naszą zdolność do radzenia sobie z problemami, kóre nas dotykają.